Biografie

VAN DE PATHÉ BABY TOT DE JAREN VAN VERSTAND

10 mei 1940, de Tweede Wereldoorlog. Op die dag lanceerde de Duitse Wehrmacht zijn pantserdivisies in een aanval op België. De stad Oostende wordt gebombardeerd. In het tumult leert een twaalfjarige jongen wat bommen, vlucht, verschrikking en dood zijn. In één etmaal tijd verliest de kleine Raoul zijn kinderlijke onschuld en wordt willens nillens volwassen.

Raoul Servais wordt geboren in Oostende op 1 mei 1928. Zijn ouders hebben een kristal- en porseleinwinkel op de benedenverdieping van een groot 18e-eeuws gebouw in Oostende waar, naar wordt gezegd, Napoleon Bonaparte overnachtte wanneer hij zijn versterkingen ging inspecteren. Het huis heeft grote kelders en een geheimzinnige onderaardse gang. De opgroeiende Raoul fantaseert erop los.

Vader Servais is meer geboeid door wetenschap en techniek dan door de porseleinzaak die hij om den brode uitbaat. Op zondagnamiddagen vertoont hij voor de jonge Raoul 9,5mm filmpjes met zijn ‘Pathé Baby’-projector. Charly Chaplin, Charles Vanel en vooral Felix The Cat zijn vaste klanten: een korte film, een speelfilm… én een tekenfilm.

In het interbellum strijken in België duizenden Spaanse Republikeinen neer. Zij voegen zich bij de Joden en al die anderen die door het fascisme worden opgejaagd. Op school komt Raoul terecht in de ‘Franstalige sectie’: hij is één van de drie Vlamingen van zijn klas, waar heel wat talen gesproken worden. Door zijn omgang met Spaans-Baskische vluchtelingen, Duitse en Oostenrijkse Joden, Italianen, kinderen van Britse diplomaten en zelfs een Australiër proeft Raoul van de wereld zonder te reizen. “Deze ontmoetingen met jonge vreemdelingen hebben mij heel erg verrijkt. Dank zij hen ben ik, onder andere, nooit in de verleiding gekomen van een of andere nationalistische overtuiging.”

Bommen en porselein gaan niet goed samen: zijn ouders verliezen in de bombardementen op Oostende uiteindelijk have en goed en zijn geruïneerd.

De middelbare school lukt niet zo best voor Raoul. Zijn afkeer van wiskunde bezorgt hem rampzalige cijfers van een leraar die op de koop toe een collaborateur blijkt te zijn.

De bevrijding is een intens moment voor een zestienjarige jongen die het spook van de dwangarbeid in Duitsland had zien opdoemen. Servais aanvaardt een baantje als assistent-decorateur bij het grootwarenhuis Innovation in Gent. Hij tekent er en zijn werk valt in de smaak. Zij zullen zijn salaris verdubbelen als hij wil blijven. Maar hij blijft niet: wat hij wil, is een degelijke opleiding en een diploma.